Είναι ξεκάθαρο πως η ιατρική πλέον έχει άπειρους κλάδους για να διαλέξει ένας φοιτητής και εν δυνάμει γιατρός. Ένας από τους κλάδους αυτούς έχει να κάνει και με την ιατρική χειρουργική, μία ειδικότητα άκρως σημαντική και απαραίτητη για την ανθρώπινη ζωή. Η χειρουργική ως ειδικότητα τοποθετεί τον χειρουργό σε μια διαρκή μάχη με τον θάνατο και τον φέρνει αντιμέτωπο με πολλές προκλίσεις.
Ο χειρουργός είναι αυτός που καλείται να πάρει κρίσιμες αποφάσεις που θα κρίνουν το μέλλον του ασθενούς. Ποια είναι τα ηθικά διλήμματα με τα οποία έρχεται αντιμέτωπος ένας χειρουργός στην καθημερινότητά του και τι γίνεται στις περιπτώσεις όπου γνωρίζει ότι η μάχη με τη νόσο είναι άνιση; Ο ασθενής δικαιούται να γνωρίζει ή όχι για την ακριβή κατάστασή του;
Προφανώς οι απόψεις είναι υποκειμενικές και διαφέρουν από γιατρό σε γιατρό πάνω σε αυτό το ζήτημα. Ο κ. Κωνσταντίνος Μαρκόπουλος, θωρακοχειρουργός-αγγειοχειρουργός απάντησε το συγκεκριμένο ερώτημα, τονίζοντας ότι η απάντηση είναι στην κρίση του καθενός.
Πιο συγκεκριμένα: «τα ηθικά διλήμματα στον χειρουργό είναι δύο ειδών. Τα γνωστικά ηθικά διλήμματα, δηλαδή αυτά που τον κάνουν να διερωτάται ποια είναι η καλύτερη μέθοδος ή χρόνος εφαρμογής της, δηλαδή ποια επέμβαση και πότε; Αυτά τα διλήμματα απαιτούν βαθιά γνώση, ορθή κρίση και εμπειρία. Αλλά και κάτι άλλο: την παραδοχή ότι η συμβουλή ενός πιο έμπειρου ποτέ δεν βλάπτει. Τα άλλα διλήμματα είναι τα φιλοσοφικά που τελικά είναι υπαρκτά και ουσιώδη, π.χ. μέχρι που “ταλαιπωρείς” έναν ασθενή, πόση είναι η αξία της ποιότητας στη ζωή, πότε γίνεσαι απλά “παρηγορητικός” ιατρός και πότε ρισκάρεις και πόσο ρισκάρεις για μια ζωή. Και σε αυτά τα “φιλοσοφικά” διλήμματα, υπόβαθρο είναι η βαθιά γνώση.
Η χειρουργική ειδικότητα είναι πολύ απαιτητική και ίσως και ή πιο δύσκολη της ιατρικής, σύμφωνα με τον κ. Μαρκόπουλο. «Έχει άμεσο αποτέλεσμα επί του ασθενούς, ορατό τόσο από τον χειρουργό όσο και από τον ασθενή και όχι θεωρητικό ή αναμενόμενο ή προσδοκώμενο εις το μέλλον αποτέλεσμα. Η παροχέτευση μιας φλεγμονώδους συλλογής πυώδους υγρού από τον θώρακα καταγράφει άμεσο αποτέλεσμα. Το ίδιο και η αφαίρεση ενός λίθου που αποφράσσει έναν νεφρό. Προφανώς ο χειρουργός πρέπει να διαθέτει ήθος καθόσον το αντικείμενό του είναι η ανθρώπινη ζωή, επομένως ότι κάνει πρέπει να έχει στόχο και αρχές και αξίες».
Ένας γιατρός μπορεί να έχει πολλά στο μυαλό του σχετικά με την κάθε περίπτωση και αυτό δεν διευκολύνει την κατάσταση. Η κάθε περίπτωση φυσικά είναι διαφορετική, η πείρα του γιατρού όμως γύρω από το αντικειμενό του είναι πολύ σημαντική, ότι και αν έχει να αντιμετωπίσει. Οι περισσότεροι ασθενείς περιμένουν το θαύμα όταν η κατάσταση τους είναι κρίσιμη, κάτι που δεν ενδείκνυται στον κλάδο της ιατρικής.
«Ο Ιπποκράτης διαχώρισε την ιατρική από την μαγεία και τη ονόμασε επιστήμη. Επομένως, στόχος του χειρουργού δεν είναι το θαύμα αλλά η απόφαση ενός δύσκολου ή οριακού χειρουργείου που θα δώσει ζωή στον ασθενή και θα του χαρίσει ποιότητα ζωής για το υπόλοιπο. Υπάρχουν θεραπευτικές επεμβάσεις που έχουν αποτέλεσμα και άλλες που είναι μάταιες. Τις τελευταίες τις αποφεύγουμε. Υπάρχουν, όμως, και ασθενείς νέοι σε ηλικία που επιβάλλουν στον χειρουργό να δώσει την μάχη ακόμα και αν οι πιθανότητες είναι εναντίον του. Μόνο έτσι έχει αξία η χειρουργική επιστήμη», είπε ο γνωστός χειρουργός.
Οι ζωές των ασθενών είναι στα χέρια των γιατρών γιατί αυτό θέλουν να πιστεύουν, όταν είναι σε δύσκολη κατάσταση και ψάχνουν μέρος να κρατηθούν. Στην παργματικότητα αυτό δεν είναι απόλυτα σωστό, αφού επί της ουσίας για να ξανά βρει την υγεία του κάποιος πρέπει να βασίζεται και στον ίδιο του τον εαυτό. Γεγονός που για να συμβεί προϋποθέτει απόλυτη γνώση της κατάστασής του για να μπορεί να την αντιμετωπίσει.
Όπως αναφέρει και ο κ. Μαρκόπουλος: «Ο ασθενής είναι εκ των πραγμάτων σε μειονεκτική θέση. Έχει τη νόσο, κινδυνεύει, φοβάται και κυρίως δεν μπορεί να βρει τη λύση μόνος του, διότι δεν έχει γνώση. Άρα, είναι εξαρτώμενος από τον θεράποντα ιατρό. Πρέπει και να γνωρίζει και να ελπίζει. Είναι δύο βασικά συστατικά μιας υγιούς σχέσεως ασθενή με ιατρό. Είναι ηθικό να γνωρίζει, διότι μόνο έτσι θα συμμετέχει θετικά στην προσπάθεια για ζωή. Και οφείλουμε να τον κάνουμε να ελπίζει, διότι με αυτόν τον τρόπο θα έχει θετική ψυχολογία και δε θα εγκαταλείψει». Δεν επιτρέπεται ο ασθενής να βρίσκεται σε άγνοια γύρω από τα θέματα της υγείας του, όσο σοβαρά και αν είναι αυτά.
Το δίλημμα συνεχίζει να διχάζει τους ειδικούς μς αποτέλεσμα ο καθένας να πράττει εν τέλει ότι ο ίδιος βρίσκει σωστό και ηθικό, τόσο απέναντι στην ιατρική, όσο και στον ίδιο τον ασθενή.