Σχολική βία είναι η εσκεμμένη, συστηματική και επαναλαμβανόμενη άσκηση ψυχικής ή/ και σωματικής βίας από ένα παιδί ή από μια ομάδα παιδιών σε ένα άλλο. Σκοπός είναι η επιβολή και η σχέση μεταξύ θύματος και θύτη χαρακτηρίζεται πάντα από μια ασυμμετρία δύναμης- το άτομο που εκφοβίζει μπορεί –αναλόγως και με το ηλικιακό στάδιο- να είναι μεγαλύτερο, ψηλότερο, δυνατότερο, καλύτερο στις μαθησιακές επιδόσεις, πιο δημοφιλές στο σχολείο. Οι εκδηλώσεις του σχολικού εκφοβισμού είναι ποικίλες μα πιο συχνά αφορούν:σπρωξιές, ξυλοδαρμούς, βρισιές, προσβολές, απειλές, χειρονομίες, καταστροφή προσωπικών αντικειμένων, εκβιασμούς, αποκλεισμό από παρέες/ ομαδικά παιχνίδια/ κοινωνικές δραστηριότητες, διάδοση κακόβουλων φημών σε βάρους κάποιου με συστηματικό τρόπο, σεξουαλική παρενόχληση και κακοποίηση, ηλεκτρονική παρενόχληση μαθητών μέσω μηνυμάτων στο κινητό, μέσω e-mails ή μέσω ιστοσελίδων κοινωνικής δικτύωσης.
Τα ατομικά χαρακτηριστικά που παρατηρούμε συχνά στα παιδιά που είναι θύτες σχολικής βίας είναι 1) η χαμηλή αυτοεκτίμηση – παιδιά που νιώθουν πώς δεν αξίζουν την αποδοχή και τον σεβασμό- , 2) η μοναχικότητα και τάση για απομόνωση –παιδιά που μένουν μόνα στα διαλείμματα χωρίς τον προστατευτικό κλοιό μιας δικής τους παρέας-,3) η απουσία διεκδικητικότητας –παιδιά που δεν αντιδρούν, έχουν παθητική στάση στα πράγματα, δεν αρθρώνουν λόγο- 4) η ευαισθησία και η εσωστρέφεια-, 5) η απουσία κοινωνικών δεξιοτήτων –παιδιά που δεν έχουν ευχέρεια λόγου, δυσκολεύονται να επιβληθούν κοινωνικά- 6) απουσία ανταγωνιστικότητας και αυτοκυριαρχίας – δεν ενδιαφέρονται για την επιβολή τους στο πλαίσιο που κινούνται, δεν ενδιαφέρονται για την πρωτιά – προσαρμόζονται στο χώρο που τους δίνεται όσο και αν στενεύει.
Έχουμε παρατηρήσει πως τα παιδιά που εκφοβίζονται πολύ σπάνια θα μιλήσουν! Κλείνονται στον εαυτό τους, εσωτερικεύουν τον πόνο, τον φόβο, τον θυμό και δεν συζητούν με τους γονείς τους είτε 1) ντρέπονται για αυτό που τους συμβαίνει, 2) θεωρούν πώς φταίνε –έχουν ενοχική στάση θεωρώντας πώς προκαλούν το πρόβλημα, 3) επειδή θέλουν να τους προστατεύσουν/ να μην τους στεναχωρήσουν ή 4) επειδή πιστεύουν πώς η παρέμβαση του γονιού τους θα είναι αναποτελεσματική και ενδεχομένως γίνει αιτία να εισπράξουν περισσότερη βία από τους συμμαθητές τους.
Εάν αντιληφθείτε πώς το παιδί σας έχει πέσει θύμα σχολικής βίας δείξτε ψυχραιμία και μην δράσετε παρορμητικά. Ο πρώτος άνθρωπος που πρέπει να το συζητήσετε είναι το παιδί σας! Μιλήστε μαζί του ήρεμα, ψύχραιμα σε κλίμα συναισθηματικής ασφάλειας και δώστε του να καταλάβει α) πώς δεν ευθύνεται για ότι συμβαίνει και β) πώς μαζί μπορείτε να το αντιμετωπίσετε. Ο γονιός θα μιλήσει με τους εκπαιδευτικούς και θα δώσει στο παιδί να καταλάβει πώς την επόμενη φορά που θα δεχθεί βία θα το επικοινωνήσει αμέσως στους υπευθύνους βάζοντας όρια και τέλος στην συμπεριφορά των παιδιών που του επιτέθηκαν.