Μετρήσεις για την επικινδυνότητα των ηφαιστείων

Έχει μπει στο μικροσκόπιο το «ηφαιστειακό περιδέραιο» του Αιγαίου, ώστε να φτιαχτεί ένας χάρτης για την επικινδυνότητα των ηφαιστείων στην Ελλάδα. Ερευνητές από τη χώρα μας αλλά και από το εξωτερικό έχουν ρίξει την προσοχή του γύρω από τα ηφαίστεια Θήρα, Αίτνα, Βεζούβιο και Βουλκάνο.

Πάνω στη μυθολογία της χώρας έχει βασιστεί και η δημιουργία των πλακών αλλά και τα όσα συνέβησαν παλιότερα. Ο δρ Κυριακόπουλος, ο οποίος επί δεκαετίες ολόκληρες συλλέγει στοιχεία μελετώντας τη συμπεριφορά των ηφαιστείων μέσα και έξω από την Ελλάδα, επισκέφθηκε πάλι αυτό το καλοκαίρι τα πιο «καυτά» σημεία του ελληνικού ηφαιστειακού τόξου για να πραγματοποιήσει μετρήσεις και να τοποθετήσει τα απαραίτητα επιστημονικά όργανα.

Τριάντα έως εκατό χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια της Γης δημιουργείται το μάγμα και στη συνέχεια ανέρχεται σταδιακά μέχρι την επιφάνεια, όπου και δημιουργούνται τα ηφαίστεια μετά από σεισμούς και δονήσεις. Σε όλη την Ελλάδα υπάρχουν σε 39 περιοχές, παρ’ όλα αυτά δεν είναι όλα ενεργά, αφού με τον όρο αυτόν χαρακτηρίζονται όσα έχουν δώσει κάποια έκρηξη μέσα στο χρονικό διάστημα από τους ιστορικούς χρόνους. Μόνο τα 5 από αυτά είναι ενεργά, με κυριότερο αυτό στη Σαντορίνη.

Oπως αναφέρεται στην «Ηφαιστειολογία», οι λιθοσφαιρικές πλάκες, στην περιοχή του Αιγαίου, είναι χονδρικά η λεγόμενη Αφρικανική και η Ευρασιατική, με την πρώτη να υποβυθίζεται ολισθαίνοντας κάτω από τη δεύτερη. Στην επαφή τους δημιουργείται μια ζώνη με ιδιαίτερο χαρακτηριστικό, την ύπαρξη ενός τόξου μήκους 1.500 χιλιομέτρων, όπου περιλαμβάνονται συγκεκριμένοι τόποι όπως νησιά του Νοτίου Ιονίου, η Πελοπόννησος, η Κρήτη, η Ρόδος, φθάνοντας έως και τη Μικρά Ασία. Μέσα σε αυτή τη ζώνη υπάρχει ένα τέντωμα των πλακών, που προκαλεί σεισμούς αλλά και αναταράξεις στα ηφαίστεια. Στην ουσία ξεχειλίζει το μάγμα, που είναι λιωμένο πέτρωμα και χύνεται καυτό στην επιφάνεια του εδάφους.

Επάνω σε αυτές τις περιοχές βρίσκονται τα ηφαίστεια Σουσακίου, Μεθάνων, Μήλου, Σαντορίνης και Νισύρου. Λίγο πιο εσωτερικά υπάρχουν τοποθεσίες με ηπιότερη ηφαιστειακή δραστηριότητα: οι Μικροθήβες Μαγνησίας, η Αχιλλεία Φθιώτιδος, τα νησιά Λιχάδες στην Εύβοια, η Αντίπαρος, η Κως.

Το 80% των ενεργών ηφαιστείων εμφανίζεται σε ηπειρωτικές περιοχές ή σε κλειστές θάλασσες όπως είναι η Μεσόγειος και το Αιγαίο. Οι μετρήσεις επικινδυνότητας πραγματοποιήθηκαν για να βοηθήσουν τους αρμόδιους φορείς όπως η Πολιτική Προστασία, οι Περιφέρειες και οι Δήμοι να συνειδητοποιήσουν πιθανούς κινδύνους και τρόπους αντιμετώπισης και διαχείρισης των ηφαιστείων.

Τέλος, όπως δείχνουν αυτή τη στιγμή τα αποτελέσματα των μετρήσεων, δεν υπάρχουν ενδείξεις μεταβολής των ηφαιστειολογικών παραμέτρων όπως είναι η θερμοκρασία και η σύσταση των αερίων φάσεων. Ο κ. Κυριακόπουλος τονίζει ότι «κάθε ηφαίστειο έχει τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στοιχεία και για την πρόβλεψη της μελλοντικής συμπεριφοράς του πρέπει να διεξάγονται συνεχείς και εξειδικευμένες μελέτες, ώστε να ακτινογραφείται το γεωδυναμικό καθεστώς της εκάστοτε περιοχής».